Citocartin to nowoczesny preparat do znieczulenia miejscowego, który zapewnia skuteczne i długotrwałe znieczulenie podczas różnorodnych zabiegów dentystycznych.
Roztwór do wstrzykiwań Citocartin 100 - skład
Roztwór do wstrzykiwań Citocartin 100 to preparat zawierający chlorowodorek artykainy z adrenaliną w stężeniu 1:100 000. Każdy 1 ml roztworu zawiera 40 mg chlorowodorku artykainy (Articaini hydrochloridum) oraz 0,01 mg adrenaliny w postaci winianu adrenaliny (Adrenalini tartras). W przypadku pojedynczego wkładu, zawierającego 1,7 ml roztworu, ilość substancji czynnych wynosi odpowiednio 68 mg (4%) chlorowodorku artykainy i 0,017 mg adrenaliny w postaci winianu adrenaliny.
Roztwór do wstrzykiwań Citocartin 200 - skład
Roztwór do wstrzykiwań Citocartin 200 to preparat zawierający 4% chlorowodorek artykainy z adrenaliną w stężeniu 1:200 000. W 1 ml roztworu znajduje się 40 mg chlorowodorku artykainy (Articaini hydrochloridum) oraz 0,005 mg adrenaliny w postaci winianu adrenaliny (Adrenalini tartras). Pojedynczy wkład, zawierający 1,7 ml roztworu, dostarcza 68 mg (4%) chlorowodorku artykainy oraz 0,0085 mg adrenaliny w postaci winianu adrenaliny.
Citocartin to specjalistyczny produkt leczniczy w postaci roztworu do wstrzykiwań, stosowany w celu wywołania miejscowego zniesienia bólu podczas procedur stomatologicznych. Dzięki optymalnemu połączeniu artykainy – nowoczesnego środka znieczulającego z grupy amidów – oraz adrenaliny, preparat ten charakteryzuje się wysoką skutecznością, szybkim początkiem działania oraz korzystnym profilem bezpieczeństwa.
TL;DR:
- Zastosowanie: Nowoczesny środek do znieczulenia miejscowego (nasiękowego i przewodowego) w stomatologii.
- Skład: Artykaina (blokuje przewodnictwo nerwowe) oraz adrenalina (obkurcza naczynia, przedłuża znieczulenie i ogranicza krwawienie).
- Efektywność: Szybka indukcja (ok. 2 min) i czas działania trwający co najmniej 45 minut.
- Bezpieczeństwo: Przeznaczony dla dorosłych i dzieci powyżej 4. roku życia; produkt do użytku wyłącznie profesjonalnego.
Co to jest Citocartin?
Citocartin to nowoczesny preparat do znieczulenia miejscowego, powszechnie stosowany w codziennej praktyce stomatologicznej. Jego głównym zadaniem jest czasowe i odwracalne zablokowanie receptorów bólowych oraz przewodnictwa w nerwach czuciowych, co umożliwia bezbolesne przeprowadzenie szerokiego spektrum zabiegów – od stomatologii zachowawczej po skomplikowane operacje z zakresu chirurgii szczękowej.
Preparat występuje w formie jałowego roztworu do wstrzykiwań, konfekcjonowanego w szklanych wkładach (ampułkach) o pojemności 1,7 ml. Dostępny jest w dwóch wariantach stężeń adrenaliny (1:100 000 oraz 1:200 000), co pozwala lekarzowi dentyście na precyzyjne dopasowanie mocy obkurczania naczyń do stanu zdrowia pacjenta oraz specyfiki planowanego zabiegu.
Jaki jest skład preparatu Citocartin?
Podstawę składu Citocartinu stanowią dwie substancje czynne o uzupełniającym się działaniu. Pierwszą jest chlorowodorek artykainy – środek miejscowo znieczulający o budowie amidowej, charakteryzujący się wysoką zdolnością penetracji do tkanek, w tym do kości. Drugim składnikiem jest epinefryna (adrenalina) w postaci winianu, pełniąca funkcję dodatku obkurczającego naczynia krwionośne (wazokonstriktora).
W składzie preparatu znajdują się również substancje pomocnicze odpowiedzialne za stabilność chemiczną roztworu oraz jego izotoniczność względem płynów ustrojowych. Należą do nich m.in. chlorek sodu, pirosiarczyn sodu (przeciwutleniacz chroniący adrenalinę) oraz woda do wstrzykiwań. Obecność pirosiarczynu sodu jest istotna z punktu widzenia diagnostycznego, gdyż może on być przyczyną reakcji alergicznych u pacjentów z nadwrażliwością na siarczyny.
Zawartość substancji czynnych
Dokładne stężenia składników aktywnych w obu wariantach preparatu prezentują się następująco:
- Citocartin 100: Każdy 1 ml zawiera 40 mg chlorowodorku artykainy oraz 0,01 mg adrenaliny (stężenie 1:100 000). W pełnym wkładzie (1,7 ml) znajduje się 68 mg artykainy i 0,017 mg adrenaliny.
- Citocartin 200: Każdy 1 ml zawiera 40 mg chlorowodorku artykainy oraz 0,005 mg adrenaliny (stężenie 1:200 000). W pełnym wkładzie (1,7 ml) znajduje się 68 mg artykainy i 0,0085 mg adrenaliny.
Różnica w stężeniu epinefryny ma kluczowe implikacje kliniczne. Citocartin 200, zawierający mniejszą dawkę adrenaliny, jest preferowany u pacjentów z grupy ryzyka (np. z chorobami układu krążenia) lub w przypadku krótszych zabiegów, natomiast Citocartin 100 znajduje zastosowanie tam, gdzie wymagana jest silniejsza hemostaza (zmniejszenie krwawienia) i dłuższy czas trwania blokady.
Jak działa Citocartin?
Artykaina zawarta w preparacie Citocartin działa poprzez blokowanie kanałów sodowych w błonie komórkowej neuronów. Uniemożliwia to napływ jonów sodu do wnętrza komórki nerwowej, co hamuje powstawanie i rozprzestrzenianie się potencjału czynnościowego. Efektem jest odwracalne i miejscowe zniesienie czucia bólu, temperatury oraz dotyku w obszarze unerwionym przez zablokowane włókna.
Rola epinefryny polega na miejscowym obkurczeniu naczyń krwionośnych w punkcie iniekcji. Powoduje to wolniejsze wchłanianie artykainy do krwiobiegu ogólnego, co przynosi potrójną korzyść: wydłuża czas trwania znieczulenia miejscowego, zwiększa jego głębokość oraz znacząco ogranicza krwawienie w polu operacyjnym. Dodatkowo, wolniejsze wchłanianie zmniejsza ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowej toksyczności środka znieczulającego.
Jakie są wskazania do stosowania Citocartinu?
Citocartin jest wskazany do stosowania we wszystkich procedurach stomatologicznych wymagających skutecznego znieczulenia miejscowego (nasiękowego, przewodowego lub śródwięzadłowego). Główne wskazania kliniczne obejmują:
- Ekstrakcje zębów (pojedyncze, mnogie oraz chirurgiczne usuwanie zębów zatrzymanych).
- Procedury z zakresu stomatologii zachowawczej (opracowywanie głębokich ubytków).
- Zabiegi endodontyczne (ekstyrpacja przyżyciowa miazgi).
- Zabiegi periodontologiczne i protetyczne (szlifowanie zębów pod korony i mosty).
- Chirurgię stomatologiczną i szczękową (resekcje wierzchołków korzeni, wyłuszczanie torbieli, osteotomie).
Należy podkreślić, że ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa, preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 4. roku życia.
Jak stosować Citocartin?
Citocartin jest produktem leczniczym wydawanym na receptę, który może być podawany wyłącznie przez wykwalifikowanego lekarza dentystę. Dawkowanie musi być ściśle zindywidualizowane i zależeć od rodzaju zabiegu, wieku pacjenta, jego masy ciała oraz ogólnego stanu zdrowia. Należy zawsze dążyć do zastosowania najmniejszej skutecznej dawki roztworu.
Dla zdrowych osób dorosłych maksymalna zalecana dawka artykainy wynosi zazwyczaj 7 mg na kilogram masy ciała. U dzieci dawkę należy przeliczać szczególnie ostrożnie, biorąc pod uwagę ich wiek i wagę. Przed każdą iniekcją lekarz jest zobowiązany do przeprowadzenia aspiracji próbnej, aby wykluczyć niezamierzone podanie preparatu bezpośrednio do naczynia krwionośnego, co mogłoby prowadzić do gwałtownych reakcji ogólnoustrojowych.
Technika podania zależy od obszaru leczenia – w szczęce częściej stosuje się znieczulenie nasiękowe (ze względu na porowatość kości), natomiast w żuchwie zazwyczaj wykonuje się znieczulenie przewodowe (blokadę nerwu zębodołowego dolnego).
Kiedy nie stosować Citocartinu?
Stosowanie preparatu Citocartin jest bezwzględnie przeciwwskazane u osób z potwierdzoną nadwrażliwością (alergią) na artykainę, inne środki znieczulające z grupy amidów, epinefrynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą (szczególnie siarczyny).
Szczególna ostrożność lub przeciwwskazania względne obejmują pacjentów z:
- Ciężkimi zaburzeniami rytmu serca lub niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego.
- Niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym.
- Nadczynnością tarczycy (niewyrównaną).
- Astmą oskrzelową (ze względu na ryzyko skurczu oskrzeli wywołanego siarczynami).
- Padaczką (środki znieczulające mogą obniżać próg drgawkowy).
- Ciężką niewydolnością wątroby lub nerek.
Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, Citocartin może wywoływać działania niepożądane. Do najczęstszych reakcji miejscowych należą: ból, niewielki obrzęk, zaczerwienienie lub przedłużone drętwienie w miejscu wkłucia, a także przejściowa bladość skóry w obszarze znieczulonym (wynik działania adrenaliny).
Rzadziej mogą wystąpić reakcje ogólnoustrojowe, często związane z niezamierzonym podaniem donaczyniowym lub przedawkowaniem:
- Układ nerwowy: zawroty głowy, niepokój, drżenie mięśniowe, w skrajnych przypadkach drgawki lub utrata przytomności.
- Układ krążenia: kołatanie serca, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu, spadek ciśnienia (wstrząs).
- Reakcje alergiczne: pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, duszność. W przypadku wystąpienia objawów ostrej toksyczności lub alergii, konieczna jest natychmiastowa interwencja medyczna z użyciem zestawu przeciwwstrząsowego.
Ważne informacje przed zastosowaniem
Przed podaniem Citocartinu lekarz dentysta musi zebrać szczegółowy wywiad medyczny, uwzględniający aktualne choroby pacjenta, przyjmowane leki oraz wcześniejsze doświadczenia ze znieczuleniami stomatologicznymi. Decyzja o wyborze stężenia adrenaliny (1:100 000 vs 1:200 000) powinna opierać się na indywidualnej ocenie ryzyka i korzyści, zwłaszcza u osób starszych i obciążonych kardiologicznie.
Dodatkowe ostrzeżenia
Należy zachować szczególną czujność u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania, cukrzycą (adrenalina może wpływać na glikemię) oraz chorobami naczyń obwodowych. Ryzyko niezamierzonego wstrzyknięcia do naczynia krwionośnego jest minimalizowane poprzez technikę powolnego podawania i wielokrotną aspirację. Warto również pamiętać o ryzyku samookaleczenia tkanek miękkich (policzków, warg, języka) przez pacjenta, dopóki trwa efekt znieczulenia – dotyczy to zwłaszcza dzieci.
Interakcje z innymi lekami
Artykaina i epinefryna mogą wchodzić w istotne interakcje z innymi grupami leków:
- Nieselektywne beta-blokery: ryzyko gwałtownego wzrostu ciśnienia i bradykardii.
- Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i inhibitory MAO: mogą nasilać działanie sercowo-naczyniowe adrenaliny.
- Leki przeciwcukrzycowe: adrenalina może osłabiać ich działanie hipoglikemizujące. W przypadku przyjmowania tych leków, dawkę adrenaliny należy ograniczyć do minimum lub rozważyć preparat bez wazokonstriktora.
Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią
Stosowanie Citocartinu u kobiet w ciąży dopuszczalne jest jedynie w sytuacjach, gdy lekarz uzna to za bezwzględnie konieczne (korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu). Artykaina przenika przez barierę łożyska w mniejszym stopniu niż inne środki, co czyni ją relatywnie bezpiecznym wyborem. W przypadku karmienia piersią, ze względu na szybki metabolizm leku, zaleca się zazwyczaj odciągnięcie i odrzucenie pierwszej porcji mleka po zabiegu lub odczekanie ok. 4–9 godzin przed kolejnym karmieniem.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn
Choć znieczulenie miejscowe działa punktowo, reakcje stresowe związane z zabiegiem lub rzadkie działania niepożądane mogą wpływać na koncentrację. Zaleca się, aby pacjent po zabiegu odczekał w gabinecie kilkanaście minut, a prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn podejmował dopiero po pełnym ustąpieniu efektu znieczulenia i powrocie normalnego czucia.